Gouden Draad Galerij, Belfast
6 juni - 27 juli 2019
Als onderdeel van Tijdens het Belfast Photo Festival van dit jaar hield de Golden Thread Gallery tegelijkertijd drie zeer verschillende tentoonstellingen, op drie zeer verschillende kwalitatieve niveaus: Philippe Chancel's uitstekende en subtiele observatie van het leven binnen de Noord-Koreaanse ideologische beperkingen; een onpartijdig overzicht van het politieke discours op sociale media door Marc Lee; en een verschrikkelijke, ogenschijnlijk anti-Trump-installatie van Erik Kessels & Thomas Mailaender, die zo verstoken is van het potentieel voor kritische betrokkenheid dat de president hem ongetwijfeld met vreugde zou begroeten.
Philippe Chancels 'Kim Happiness' bestaat uit een selectie uit het grote oeuvre dat hij in de loop van een aantal jaren in Noord-Korea heeft gemaakt. In de beelden zit een zachte, genuanceerde kritiek op het regime, die de kunstenaar uitlegt als een poging om authenticiteit te vinden die schuilgaat achter propagandistische schijn. Deze subtiliteit is een noodzakelijk product van zijn bewustzijn van door de staat gesanctioneerde grenzen die niet mogen worden overschreden.
De installatie wordt gedomineerd door grote prints die direct op de wanden van de galerie worden geplakt, met daartussen kleinere ingelijste foto's. De grote werken – interieurshots van het Korean Revolution Museum – genereren een complexe kijkervaring, waarbij het publiek aanvankelijk niet weet waar de galerij eindigt en de foto's beginnen.
De eerste die we zien is een kamer die wordt gedomineerd door de stafauto van Kim Il-sung – een zuurgele Russische Pobeda, waarvan de deuken, krassen en gebruikssporen worden versterkt door de glanzende perfectie van de marmeren sokkel waarop hij staat. Achter zijn de eerste van de vele foto's-in-foto's die in de show zijn opgenomen. In dit geval drie foto's, in lelijke gouden lijsten met rode stoffen randen, van Kim die inspirerende toespraken hield - twee met de alomtegenwoordige Noord-Koreaanse ideologische geluksglimlach en één met een serieuzere noot. In een nabijgelegen geval is de militaire jas te zien die hij op deze laatste foto draagt, met een citaat van de man ertussen, met een ongepaste knipoog naar Joseph Kosuth's Een en drie stoelen.
Op een andere van deze grote foto's steekt een museumgids haar hand op naar een portret van de jonge Kim, terwijl achter haar vier zwart-witafdrukken zijn van schilderijen waarop hij de betoverde arbeiders, die om hem heen staan, opleidt. Dit is het standaardtarief in de stalinistische/Zhdanovistische ‘socialistische realist’-vorm, waarin de wijsheid van de leider wordt geabsorbeerd door al diegenen die het geluk hebben om in zijn aanwezigheid te zijn. Hierin ligt het antwoord op de vraag die de overkoepelende titel van de tentoonstelling stelt.
Deze compositieconventie is te vinden in een andere grote, geplakte afdruk. Binnenin is een groot schilderij te zien, waarop Kim Il-sung en Kim Jong-il worden omringd door jonge kinderen, die vrolijk staren en zich nestelen tegen de aartsvaders. Dit is weer typisch socialistisch realisme, maar omdat het een aquarel is, is het tonaal gedempt en lijkt het meer op een illustratie voor Mattheüs 19:14 in een kinderbijbel: “Maar Jezus zei: laat kleine kinderen, en verbied ze niet, om te komen tot mij: want van zulke is het koninkrijk der hemelen.”
Dit is de sterkste trompe l'oeil van allemaal, met aan weerszijden een standbeeld en een gids die half verborgen is door pilaren. Het deed denken aan Mantegna's fresco, Het Hof van Gonzaga, met zijn ambiguïteit tussen schilderkunst en omliggende architectonische kenmerken. Dit soort illusies kunnen vaak problematisch zijn, omdat het verlies van zichzelf op het tafereel - en de buitensporige empathie die dit met zich meebrengt - het vermogen tot kritiek van het publiek beperkt. Chancel ontkracht dit echter door de resterende muurruimte opnieuw af te vlakken met grijsgroen, stotend tegen de driedimensionaliteit van de beelden. Deze juxtapositie van echte tweedimensionale ruimte en theatrale ruimte geeft het publiek zijn interpretatieve rol terug.
Op deze tussenruimtes hangen een aantal kleinere ingelijste foto's van mensen die betrokken zijn bij verschillende aspecten van de Koreaanse samenleving, waaronder werk, spel, sport, muziek en het leger. Hier zien we het Noord-Korea dat onze eigen westerse propaganda verbergt – de individualiteit die zich een weg baant door de autoritaire uniformiteit opgelegd door de onderdrukkende staat. Dit zijn echte mensen met authentieke emoties die door de maskers gluren die ze moeten dragen (inclusief de hooghartige minachting op de gezichten van twee Olympische atleten, wier armen in oprechte solidariteit met elkaar verbonden zijn).
Deze show is een klasse-act - zo jammer dat het nodig was om een galerij te delen met het prozaïsche en ronduit rampzalige.
Colin Darke is een kunstenaar uit Belfast.
colindarke.co.uk
Functieafbeelding: Philippe Chancel, uit de serie 'Kim Happiness', foto © Philippe Chancel, met dank aan Golden Thread Gallery.
