Solstice Arts Centre, Navan, 27 oktober – 22 december 2017
Met: Aoibheann Greenan, Seán Hillen, Sean Lynch, Lucy McKenna, Tadhg McSweeney, Doireann Ní Ghrioghair, Nano Reid.
De term 'urban legends' vindt zijn oorsprong wellicht in de jaren 1960, maar als cultureel fenomeen bestaat de term al millennia onder de noemer folklore en mythologie. De opkomst van het internet is een tweesnijdend zwaard gebleken voor moderne mythische incarnaties, omdat het zowel een platform biedt om het verhaal te verspreiden als de middelen om het te ontkrachten. Oorspronkelijk leverde folklore verhalen op met een humoristische of waarschuwende boodschap, en daarom was het ontkrachten ervan over het algemeen geen prioriteit. Deze verhalen bevatten vaak een kern van waarheid – elementen die ze in de werkelijkheid verankeren – voordat ze werden verfraaid tot meer spannende versies. De afgelopen decennia heeft een beter archeologisch inzicht in het Brú na Bóinne-complex in County Meath aangetoond dat dit proces zich ook uitstrekt tot oude mythologieën. We kunnen deze mythologieën nog steeds niet volledig onderbouwen of bevestigen. Deze grens tussen waarheid en mythe vormt het uitgangspunt voor 'The Otherworld Hall', dat onlangs te zien was in het Solstice Arts Centre in Navan.
Zeven kunstenaars werden door curator Sabina Mac Mahon geselecteerd om dit concept te verbeelden. De tentoonstelling is gebaseerd op Mac Mahons verwijzing naar Nano Reids schilderij Where Oengus Óg Magnificently Dwells (1963). Helaas ontbreekt dit werk, maar in plaats daarvan zijn twee latere werken van Reid opgenomen, die met hun modderige, landelijke kleurenpaletten en runensymbolen het omringende landschap van de galerie oproepen. Hoewel ze niet wringen met de omringende werken, slagen ze er soms niet in om een dialoog aan te gaan met de hedendaagse stukken. In plaats daarvan nemen ze een ruimte in tussen de dialoog die door andere werken wordt gecreëerd – een echo van de Tuatha Dé Danann , die nederzettingen zoals Newgrange bouwden om vervolgens naar het hiernamaals te vertrekken en de levenden achter te laten om Ierland te bewonen.
Het werk van elke kunstenaar is verspreid over drie kamers, waardoor een niet-lineair verhaal ontstaat dat kijkers aanmoedigt om in hun eigen volgorde met stukken om te gaan. Deze curatoriële benadering helpt om de ongelijksoortige media en praktijken, die elkaar uitspelen, te verhelderen; onderwerpen die binnen het ene werk aan de orde komen, kunnen door een ander worden voortgezet. Bij binnenkomst in de tentoonstelling stuiten we op een sculpturaal fragment van Aoibheann Greenan. Verwijderd uit het oorspronkelijke stuk, wordt het herschikt als een alternatief verhaal, waarbij de vervaging van feit en fictie binnen de oude mythologie wordt benadrukt - een concept dat door de tentoonstelling als geheel stroomt. Het werk van Greenan, Het achtste zegel (2017), onderzoekt de betekenis van Sheela na Gigs - figuratieve gravures van naakte vrouwen met overdreven vulva's. De dramatische transformatie van waarheid in mythologie is hier voelbaar, waarnaar door Greenan wordt verwezen in verband met het voortdurende sociaal-politieke debat rond het Achtste Amendement.
Naast zijn mixed-media sculpturen en schilderijen presenteert Tadhg McSweeney een videowerk. Drie monitoren staan naast een bewegingsgeactiveerde draaitafel. In plaats van een naald een kleine camera; in plaats van een plaat een pamflet. Zodra de draaitafel is geactiveerd, verschuift alle aandacht naar de schermen, waarop een vergroot en hypnotiserend symbool verschijnt dat doet denken aan het nabijgelegen neolithische monument Newgrange. Terwijl het symbool draait, verdwijnt de bron ervan uit het bewustzijn. De interpretatie van symboliek wordt verder onderzocht in het werk van Lucy McKenna. Haar installatie, A Soft Whistling , bestaat uit acryl- en vinylplaten die symbolen en patronen in verschillende hoeken en kleuren projecteren. Er wordt een visuele taal gecreëerd die ons eraan herinnert dat onze interpretaties van symboliek op archeologische vindplaatsen vaak zeer subjectief zijn.
Het recente sculpturale werk van Doireann Ní Ghrioghair komt tot stand door het maken van gipsafgietsels van delen van openbare gebouwen. Als ze zonder ondersteuning kunnen drogen, zakken deze afgietsels in zichzelf, in navolging van de ineenstorting en vergankelijkheid van vroegere beschavingen. Ní Ghrioghair heeft pigmenten in deze afgietsels opgenomen, wat ons eraan herinnert dat veel gebouwen en standbeelden uit de oudheid ooit kleurrijk waren afgewerkt, en hun moderne gebleekte fineer staat nu voor verlies en afwezigheid. De herschikking van visuele metaforen is ook zichtbaar in het werk van Seán Hillen, die een meerlagige benadering hanteert. Hillen presenteert werk uit zijn collagereeks, 'IRELANTIS' (1994 – 2005), in twee verschillende formaten: sommige zijn facsimile-reproducties, andere zijn archiefkopieën van de originelen. Hillen probeert nieuwe mythologieën te creëren uit fragmenten, door uiteenlopende bronnen samen te brengen om ze te bevestigen. Het lijkt erop dat de geschiedenis in verschillende formaten kan worden gereproduceerd.
Het videowerk van Sean Lynch, Campaign to Change the National Monuments Act (2016), behandelt een wetswijziging uit 1987 die het gebruik van metaaldetectoren voor het opsporen van historische objecten verbood. In oude samenlevingen werd de ontdekking van een artefact vaak met angst ontvangen, in die mate dat het object opnieuw werd begraven met een offer, als een gebaar om de goden gunstig te stemmen. Tegenwoordig worden dergelijke offers door de vinders bewaard. Om zichzelf te beschermen tegen juridische procedures heeft de staat ervoor gekozen de grond af te sluiten voor opportunisten. Dit beperkt de ontdekking van nieuwe artefacten en toekomstig bewijsmateriaal ter ondersteuning van bestaande theorieën. Hoewel deze aanpak niet houdbaar is, moedigt het ons in ieder geval aan om de geschiedenis die we al kennen te heroverwegen – iets wat de kunstenaars in 'The Otherworld Hall' uitgebreid onderzoeken.
Aidan Kelly Murphy is een schrijver en fotograaf gevestigd in Dublin, en Arts Editor voor The Thin Air.
Afbeelding credits:
Seán Hillen, Problemen met het ruimteschip, Co. Meath, 1994, collage, 19.5 x 26 cm.
Aoibheann Greenan, Het achtste zegel, 2017, gemengde techniek op papier, 40 x 29.5 cm.
